Эдуард Карлович Пекарскай (25.10.1858—29.06.1934) - учуонай, этнограф, фольклорист, “Саха тылдьытын” ааптара бүгүн, алтынньы 25 күнүгэр, төрөөбүтэ 165 сылын туолла.
Э.К. Пекарскай 1858 сыллаахха алтынньы ый 25 күнүгэр Минскэй губерния Игуменскай уеһыгар төрөөбүт. Мозырскайдааҕы, Таганрогтааҕы, Черниговтааҕы классическай гимназияларга үөрэммит. 1877 сыллаахха Харьковтааҕы ветеринарнай институтка үөрэнэ киирбит уонна маҥнайгы курска үөрэнэ сылдьан, ыраахтааҕы былааһын кытаанах режимын утары устудьуоннар хамсааһыннарын көҕүлээччи буолбут. Ол иһин 1878 сыллаахха ахсынньы ыйга институтуттан уһуллубут уонна Архангельскай күбүөрүнэҕэ биэс сылга сыылкаҕа ыытыллыбыт. 1878 сыллаахтан «Земля и Воля» диэн революционнай общество чилиэнэ.1879 сыллаахха иккиһин тутуллан Военно-полевой суутунан 15 сылга хаатырга үлэтигэр ууруллар. Ол эрээри Москва куорат генерал губернатора Э. К. Пекарскай эдэрин, доруобуйата мөлтөҕүн учуоттаан хаатырганы Сибииргэ сыылканан солбуйбут.1881 сыллаахха сэтинньи ый 2 күнүгэр Э. К. Пекарскай Дьокуускайга кэлэр. Улуус кулубата, баай Оруоһуттар төрүөхтэрэ Уйбаан оруоһун нэһилиэктэрин кэрийэ сылдьан биир суолу куруук бэлиэтии көрөрө. Ол ханна сыылынайдар олорор сирдэригэр үөрэх-билии олохтоох сахалар ортолоругар тарҕанарын, судаарыскайдар олорор дьиэлэригэр оҕолору мунньан үөрэтэллэрин, онтон үөрэхтээх дьон тахсалларын. Ол курдук Уйбаан Оруоһун кулуба Э. К. Пекарскайы бэйэтин дойдутугар 1 Игидэй нэһилиэгэр, бастаан «Чараҥ» онтон «Дьиэрэҥнээх» диэн сиргэ олохтообут. Олороругар, үлэлииригэр сөптөөх дьиэлээн-уоттаан, сүөһүлээн-астаан, оттуур ходуһалаан, балыктыыр тэриллэн, дьиэтин-уотун хомуйар, аһын-үөлүн астыыр эстэрээппэ кыыһы сыһыаран, 50 саастаах икки хараҕа суох Өндөрөй Оччокуунап диэн киһини Пекарскайга саха тылын үөрэтэргэ соруйан, Г. Т. Васильев диэн нэһилиэк кинээһин Пекарскайга эппэкиин буоларга сөбүлэһиннэрэн туох баар усулуобуйаны төһө кыалларынан тэрийбит.1883 с. Пекарскайга политическай сыылынай Н. С. Тютчев тиийбитэ уонна академик О. Бетлинг «Сахалыы-немецтии тылдьытын» бэлэхтээбитэ. Пекарскай тылдьытын үчүгэйдик көрөн баран, кини ситэтэ суоҕун көрбүтэ уонна элбэх грамматическай сыыһаны булбута. Тылдьыт 3000 тыллаах этэ. Бу тылдьытын көрөннөр бүтүн Россия наукатын эйгэтигэр саха тыла сайдыыта суоҕун уонна дьадаҥытын туһунан кэпсэтэр буолбуттара. Бу барыта саҥа саха тылын толору тылдьытын оҥорорго төрүөт буолбута. Тылдьытын 45 сыл тухары оҥорбута. Төһө даҕаны көскө сырыттар Пекарскай син биир норуот туһугар охсуспута. Дьадаҥы дьону нууччалыы ааҕарга уонна суруйарга үөрэппитэ. Саха норуотун фольклорун хомуйбута уонна олоҥхону үөрэппитэ. 1927 с. Э. К. Пекарскай ССРС НА корреспондент-чилиэнинэн талбыттара, 1931 с. фольклрун чинчийэн үөрэппит киһинэн буолар. Кини хомуйан уонна редактордаан «Саха тылын тылдьыта» диэн улахан үлэтэ билигин даҕаны устудьуоннар, учууталлар уонна үөрэнээччилэр биир бастыҥ кинигэлэринэн буолар.


