МЕСТНИКОВ ИВАН ИВАНОВИЧ
(1942-2013)
1942 сыллаахха Уус Алдан оройуонун I Курбуһах нэһилиэгэр төрөөбүтэ. 25 сыл суоппарынан үлэлээбитэ. Кэргэнинээн Местникова К. Н. нэһилиэк, улуус уопсастыбаннай олоҕор, уус-уран самодеятельноһыгар көхтөөхтүк кытталлара. 4 оҕону атаҕар туруоран, дьоллоох эһээ, эбээ буолбуттара.
Иван Иванович “Куду” түмсүү тэриллиэҕиттэн көхтөөх чилиэнэ этэ. “Олоххо олук уурсан” хоһооннорун хомуурунньуга 2005 сыллаахха бэчээттэнэн тахсыбыта. Аҕа дойду сэриитин кыттыылааҕа, ат баайааччы Аммосов В. А. анаан суруйбут “Фронтовик кэпсээнэ” поэмата “Мэлдьи инники күөҥҥэ” (2005), “Дьөһөгөй оҕотунуун алтыһан” (2018) кинигэлэргэ бэчээттэммиттэрэ. Местников И. И. “Кырдьаҕастар ыллыыбыт”, “Өрүү бииргэ ыллыахха” хоһоонноругар Павел Акимов мелодия суруйан күн бүгүн ыллана сылдьаллар.
Курбуһах
Алданнаах Ленаҕа сукуйар уулардаах,
Ньүөл кырыс үрэхтэр тардыһар арҕастаах,
Байанай манньыйан маанылыыр тыалардаах,
Күөх Боллох күндүлүүр талыыкан соболоох.
Быстар сыа быйаҥнаах күөх сирэм хочолоох,
Бэттиэмэ кырыстаах үүнүүлээх алаастаах,
Киил мастан тутуулаах кэрискэ дьиэлэрдээх,
Сайаҕас, эйэҕэс байылыат ыаллардаах.
Сыл кэмин тухары өркөннөөх талааннаах,
Улэҕэ дьулуурдаах, өрөгөй кэскиллээх,
Үтүөҕэ, урдүккэ талаһар ыччаттаах,
Уордьаннаах, мэтээллээх бэрт хоһуун дьоннордоох.
Уйгулаах, илгэлээх, эдьиийдии-балыстар
Быысаһар модьоҕо кирбиитин үрдугэр
Мииннэри олохтоох, төрүт уус нэһилиэк
Үүнүөхтүн, сайдыахтын күн аайы, Курбуһах.
Харалаайы Эбэ
Суугунас үөт хатыҥ кытыллаах,
Суураллар эмпэрэ көмүктээх,
Чаҕыллар ып-ыраас уулардаах
Эбэбин олуһун аҕынным-
Күнүскү сыралхан күн уота
Эн күөҥҥэр күлүмнүү оонньуурун,
Сөп-сөрүүн сикиэр тыал салгына
Эрэһэ долгуҥҥун бигиирин.
Сарсыарда тахсар күн сарыала,
Киэһээҥҥи киирэр күн килбиэнэ
Киэҥ дуолгар сандаара түһэрин,
Кэрэ да көстүүнү биэрэрин.
Арҕааҥҥы хатыҥнаах чараҥҥын
Тумаҥҥар муннаран кистииргин
Быһаҕас өтөҕүн үрдүттэн
Кэрэхсии, дуоһуйа көрөбүн.
Мэндээрэ күндээрэр күөҥҥүнэн
Киэркэйэ сөхтөрө көстөөрүүй,
Эбэбит диэн истиҥ тылынан
Үйэлэр тухары ааттаныый!
Сахам Сирэ
Сахам сирэ барахсан!
Кыһын тымныы дьыбаргын
Таптал тыына сылытар.
Уһун түүннээх кэмнэргин
Дьүкээбилиҥ сырдатар.
Сандал маҥан халлааннаах,
Самаан сайын аргыстаах,
Сайар ыраас салгыннаах,
Сахам сирэ барахсан!
Алмаас көмүс баайгынан
Аан дойдуга аатырдыҥ.
Кыынньар кымыс утаххын
Омук аайы хайҕаттыҥ.
Кылаан бэрдэ түүлээххин
Киһи-аймах биһириир.
Кылыһахтаах куолаһыҥ
Доллоһуйа дуорайар.
Үлэ-хамнас уоҕунан
Садҥа тутууҥ сандааран,
Үөрэх-билии күүһүнэн
Сайдан, үүнэн иһэҕин.
Сахам сирэ барахсан!
Эр дьону харыстааҥ
Кындыа кыталык кыргыттар,
Көҥүл көтөр туллуктар,
Эрэл санаа кыымнарын-
Уолаттары харыстааҥ!
Эйэргэһэн, кэпсэппит,
Элэ-билэ тылларын
Элэк, хаадьы оҥостон,
Күөйэ-хаайа этимэҥ.
Таптал туойар кэмнэрин,
Дьоллоох сырдык күннэрин,
Удьуор уһуур кынатын
Таабырынын өйдөһүҥ.
Толуу-мааны доҕоттор,
Истиҥ мичээр дьүөгэлэр,
Олох туһун тускуллуур
Уоланнары харыстааҥ!
Көрбүт мичээр аайытын
Кыҥкыйдаһа сатаамаҥ,
Күнүү тыла, көрдүгэн
Сүлүһүнэ сүтүөхтүн.
Дуолан хардыы тэтимиҥ,
Дьулуур үлэ кыайыытын,
Дохсун сайдыы тутааҕын-
Эр дьону уруйдааҥ.
Сиэнтэн үөрэн мичээрэр
Үтүө Санаа эбээлэр,
Хара баттах маҥхайбыт
Кырдьаҕаһы харыстааҥ!
Алҕас, сыыһа үктэлин
Ааҕа-суоттуу сылдьымаҥ,
Эдэр сааскыт тапталын
Өйдүү-саныы бүөбэйдээҥ.
Олох араас эриирин
Оломнорун туораабыт,
Уҕараабат сүбэһит-
Оҕонньору ытыктааҥ.
Өрүү бииргэ ыллыахха
И. Местников тыла,
П. Акимов музыката
Тырым чаҕыл харахтаах,
Истиҥ мичээр аргыстаах,
Нарын кэрэ куоластаах,
Бастыҥ мааны майгылаах.
Дьолум-соргум аргыһа,
Сүрэх күүстээх иэйиитин,
Таптал ыллам ырыатын
Өрүү бииргэ ыллыахха.
Эрэл сана кынаттаах,
Үөрбүт-көппүт күннэрдээх
Ырыа туойар тылынан
Эдэр сааһы санатан,
Дьолум-соргум аргыһа,
Сүрэх күүстээх иэйиитин,
Таптал ыллам ырыатын
Өрүү бииргэ ыллыахха.
Наҕыл-наскыл музыка
Иэйэр күүһүн батыһан
Налыы кэрэ киэһэҕэ
Нуһараҥҥа куустаран,
Дьолум-соргум аргыһа,
Сүрэх күүстээх иэйиитин,
Таптал ыллам ырыатын
Өрүү бииргэ ыллыахха.
Ырыа аптаах тылынан
Дайар кынат үүннэрэн
Кырдьар диэни билбэккэ
Үөрэ-көтө сылдьыахха.
