Улуу Кыайыы 80 сылын көрсө дойдубутугар элбэх үлэлэр ыытыллаллар. Олортон биирдэстэрэ – Аҕа дойдуну көмүскүүр Улуу сэриигэ кыттыыны ылбыт биир дойдулаахтарбыт Ийэлэрин үйэтитии буолар. «Россия ийэлэрэ» хамсааһын Саха сиринээҕи салаата «Ийэлэр өлбөт үйэлээх хорсун быһыылара» бырайыагынан грант ылан Кыайыы 75 сылын көрсө үлэни саҕалаабыта, “Кыайыыны уһансыбыт ытык ийэлэр” диэн кинигэни таһаарбыта. Манна Курбуһах нэһилиэгиттэн 2 ийэ киирбитэ.
Биһиги улууспут бу бырайыакка кыттыһан көрдүүр-чинчийэр үлэлэр 2024 сылтан саҕаламмыттара, «Ийэлэр өлбөт үйэлээх хорсун быһыылара» сайтка матырыйааллары киллэрии барбыта. Аҕа дойдуну көмүскүүр Улуу сэрии хас биирдии ыалы, аймаҕы аймаабыта. Курбуһахтан кыргыһыы толоонугар үлэни-хамнаһы кыайар, хорсун санаалаах 232 хоодуот уолаттар барбыттара, олортон 121 киһи дойдутугар төннүбэтэҕэ, 73 киһи сураҕа суох сүппүтэ, көмүллүбүт сирдэрэ чуолкайдамматаҕа.
Курбуһах нэһилиэгин ытык ийэлэрин бу сайтка киллэрии быйылгыттан саҕаламмыта. Үлэни саҕалыырбытыгар Кыайыы 75 сылыгар тахсыбыт “Кинилэр оҕолорун сэриигэ атаарбыттара” кинигэ уонна Кыайыы 60 сылын көрсө Курбуһах орто оскуолатын 7 кылааһын үөрэнээччитэ Бурнашева Маша “Курбуһах ытык ийэлэрэ” диэн чинчийии үлэтигэр тирэҕирбиппит. Кини бу брошюратыгар 21 ийэ туһунан тугу булбутун киллэрбит.
Бу үлэ түмүгүнэн барыта 145 ийэ аата булулунна. 109 ийэ биирдии, 27 ийэ иккилии , 5 ийэ үстүү, 4 ийэ түөртүү уолаттарын сэриигэ атаарбыттар. Бу ийэлэр бары 19 үйэ 80-с, 90-с сылларыгар төрөөбүттэр. Төрөөбүт сылларын булууга Национальнай библиотека электроннай библиотекатыгар баар “Посемейный список Курбусахского наслега” архив докумуоннарын туһанныбыт. Ийэлэр олохторун тустарынан аймахтарыттан ыйыталаһан уонна нэһилиэк кинигэлэриттэн буллубут. Ийэлэр хаартыскаларын булууга ыарахаттары көрүстүбүт. Хаартыска үөдүйүөн иннинэ олорбут ийэлэр хаартыскалара суоҕа биллэр, барыта 16 ийэ хаартыската көһүннэ.
Хомойуох иһин дьыл-күн ааһан элбэх ийэ туһунан тугу да булбатыбыт. Ийэлэр үксүлэрэ бастакы, иккис Курбуһахтан төрүттээхтэр эбит. Уонна чугастыы сытар Танда үрэҕиттэн, Өлтөхтөн, Чурапчы Бахсытыттан, Алаҕарыттан, Сылаҥыттан дьадаҥы бааһынай ыалтан төрүттээх эбиттэр. Биир да ийэ үөрэммэтэх, сорохторо эрэ нэһиилэ илии баттыыр дьон эбиттэр. Эдэр саастарыгар кэргэн биэрэллэр эбит. Ол курдук, 14-15 саастарыгар Пестрякова Ульяна Михайловна Өлтөх Дьампытыттан,Аммосова Мария Николаевна Чурапчы Улахан Ааныттан сүктэн кэлбиттэр. Кииринньэҥ ийэ буолан баран, кэргэттэрин тулаайах оҕолорун төрөппүт ийэлии сымнаҕастык ииппиттэр бааллар.
Иккилии уолаттарын 27 ийэ, ол иһигэр Молотов аатынан холкуостан игирэ убайдыы-бырааттыы Окоемовтар уоттаах сэриигэ ыҥырыллан утуу-субуу барбыттар. 3-түү уолун 5 ийэ, 4-түү төрөппүт уонна ииппит уолаттарын“Октябрь” холкуостан Аммосова Варвара Александровна, “Кыһыл Хардыы” холкуостан Аммосова Мария Петровна, Сталин аатынан колхозтан Винокурова Матрена Владимировна уонна Карманилова Агафья Алексеевна фроҥҥа атаарбыттар. Бу чинчийэр үлэ манан түмүктэммэт, өссө да ситэтэ суох. Хомуллубут матырыйааллары түмэн, Кыайыы ийэлэрин сурукка-бичиккэ киллэрэн, “Кыайыыны уһансыбыт Курбуһах Ытык ийэлэрэ” диэн бэйэбит күүспүтүнэн брошюра таһааран нэһилиэкпит дьоно-сэргэтэ билиитигэр таһаарыахпыт. Курбуһах Ытык ийэлэрин туһунан бу сигэнэн киирэн билсиэххитин сөп http://bmp.uacbs.ru/?page_id=2388
